Kaplica Zwiastowania „Tal-Għolja” w Siġġiewi
Kaplica Zwiastowania „Tal-Għolja” w Siġġiewi
Kaplica Zwiastowania, znana jako il-Lunzjata tal-Għolja, to jedna z istotnych świątyń rzymskokatolickich na Malcie. Usytuowana na wzgórzu l-Għolja tas-Salib w Siġġiewi, kaplica ma bogatą historię i znaczenie kulturowe. Wzniesiona na jednym z wyższych wzniesień regionu, jest nie tylko miejscem duchowym, ale także punktem orientacyjnym dla żeglarzy i mieszkańców okolicznych miejscowości.
Położenie
Kaplica Zwiastowania znajduje się na szczycie wzgórza l-Għolja tas-Salib, które jest znane również jako Laferla Cross. To malownicze miejsce otoczone jest zielenią i oferuje panoramiczne widoki na okolicę. W pobliżu znajduje się krzyż, który został wzniesiony na początku XX wieku i stanowi dodatkowy element przyciągający turystów oraz pielgrzymów odwiedzających to miejsce.
Historia kaplicy
Pierwsza kaplica w tym miejscu została ufundowana przez ks. Bartolommeo Tonnę, dziekana kapituły katedry w Mdinie. Choć dokładna data jej powstania nie jest znana, źródła wskazują na okres między 1420 a 1450 rokiem. Po śmierci ks. Tonnę w 1482 roku, kaplica przeszła w ręce społeczności Siġġiewi, która zaczęła ją pielęgnować.
W 1494 roku proboszcz Siġġiewi, ks. Amatore Zammita, zainicjował remont kaplicy, co świadczy o jej znaczeniu dla lokalnej społeczności. Pierwsze wzmianki o kaplicy pojawiły się w aktach notariusza Ġakbu Zabbary w 1500 roku, gdzie określono ją jako „Santa Marija ta’Kemmuna”. Historia kaplicy jest pełna wydarzeń związanych z wizytacjami biskupów oraz remontami, które miały miejsce przez wieki.
Przebudowa i odbudowa
W latach 1680-81 kaplica przeszła znaczną przebudowę. Z tego okresu pochodzą herby wielkiego mistrza zakonu joannitów oraz biskupa Malty umieszczone nad drzwiami do zakrystii. Po trzęsieniu ziemi w 1693 roku kaplica uległa zniszczeniu, jednak już w 1694 rozpoczęto jej odbudowę. Inicjatywa ta została podjęta przez rektora ks. Francesco Attarda oraz wsparcie finansowe ze strony członków załóg galer Zakonu.
Ostateczne poświęcenie odbudowanej kaplicy miało miejsce w 1749 roku. Kolejne trzęsienia ziemi w latach 1856 i 1923 również wpłynęły na stan budynku, zmuszając do kolejnych prac remontowych.
Architektura
Kaplica Zwiastowania charakteryzuje się prostokątnym kształtem i skromną fasadą. Jej wystrój zewnętrzny jest minimalistyczny; jedynie balustrada na szczycie dzwonnicy dodaje jej nieco charakteru. Dzwonnica jednak nie ma dzwonu od czasu jego usunięcia w 1873 roku.
Wnętrze kaplicy jest równie proste – strop oparty na ośmiu łukach podtrzymuje niewielką liczbę dekoracji. Ołtarz jest skromny i wyposażony w tabernakulum, a jedynym ozdobnym elementem są kamienne ramy drzwi do zakrystii oraz obraz tytularny Zwiastowanie.
Obraz tytularny
Obraz przedstawiający Zwiastowanie, namalowany przez nieznanego maltańskiego artystę XVII wieku jako kopię dzieła Guido Reniego, został przekazany do kaplicy przez Adobaldo Testaferratę Abelę w 1682 roku. Obraz ten ukazuje archanioła Gabriela ogłaszającego Maryi wiadomość o jej macierzyństwie. Ze względów bezpieczeństwa, obecnie znajduje się on w zakrystii kościoła parafialnego w Siġġiewi.
Święto patronalne
Kaplica cieszyła się dużym szacunkiem mieszkańców Malty przez wieki i była regularnie uwzględniana na mapach wyspy. Obchody święta patronalnego odbywają się corocznie 25 marca, kiedy to mieszkańcy Siġġiewi z duchowieństwem wychodzą w procesji ku kaplicy. Tradycja ta mogła powstać jako forma wdzięczności za uwolnienie od Maurów w 1429 roku.
Kondycja kaplicy dzisiaj
Dziś kaplica i teren wokół niej są ogrodzone i niedostępne dla ogółu społeczeństwa. W latach 2000-2002 wystąpiły problemy związane z osuwiskami ziemi oraz pęknięciami ścian i dachu budynku. Po dłuższym okresie braku działań naprawczych, Rada Lokalna Siġġiewi wspólnie z Archidiecezją Maltańską opracowała raport techniczny dotyczący stanu budynku. Raport ten został przedłożony gminie Siġġiewi w 2019 roku.
Ochrona dziedzictwa kulturowego
Kaplica Zwiastowania została wpisana do National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod numerem 2165, co podkreśla jej znaczenie jako ważnego elementu dziedzictwa kulturowego Malty.
Zakończenie
Kaplica Zwiastowania „Tal-Għolja” stanowi ważny element maltańskiej historii i kultury. Jej bogata przeszłość, architektura oraz tradycje związane z obchodzeniem świąt patronalnych czynią ją miejscem o szczególnym znaczeniu dla lokalnych społeczności oraz turystów odwiedzających Maltę. Działania mające na celu ochronę tej świątyni są kluczowe dla zachowania jej dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).