Chruściel derkaczowaty
Wstęp
Chruściel derkaczowaty, znany również jako derkaczek (Crecopsis egregia), to gatunek ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), który zamieszkuje obszary Afryki Subsaharyjskiej. Jego zasięg geograficzny obejmuje tereny od Senegalu po Kenię i dalej na południe, obejmując północną i wschodnią część Południowej Afryki. Gatunek ten jest interesujący nie tylko ze względu na swoje unikalne cechy morfologiczne, ale także na różnorodność środowisk, w których występuje. Chociaż część populacji jest wędrowna, ogólnie chruściel derkaczowaty nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia
Chruściel derkaczowaty został po raz pierwszy opisany przez Wilhelma Petersa w 1854 roku. Wtedy to nadano mu nazwę Ortygometra (Crex) egregia. Obecnie gatunek ten klasyfikowany jest w monotypowym rodzaju Crecopsis, który utworzył Richard Bowdler Sharpe w 1893 roku. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) nie wyróżnia podgatunków tego gatunku, co jest zgodne z poglądami autorów Handbook of the Birds of the World (HBW). Dawniej derkaczek był często mylony z derkaczem (Crex crex), co prowadziło do nieporozumień w klasyfikacji. Badania genetyczne z 2020 roku wykazały jednak, że te dwa gatunki są od siebie różne i należą do różnych rodzajów.
Morfologia
Długość ciała chruściela derkaczowatego wynosi od 20 do 23 cm, a rozpiętość skrzydeł wynosi od 40 do 42 cm. Masa ciała dorosłych osobników waha się od 92 do 137 g, średnio osiągając około 117,5 g. U samców masa ciała wynosi zazwyczaj od 121 do 141 g. W upierzeniu występuje niewielki dymorfizm płciowy; samice są mniejsze i mają mniej kontrastowe ubarwienie niż samce.
Samce charakteryzują się czarniawym wierzchem ciała z oliwkowobrązowymi paskami oraz szaro-niebieską barwą na bokach głowy i gardle. Ich tęczówka jest czerwona lub pomarańczowa, podczas gdy młode osobniki mają brązową tęczówkę. Dziób ma barwę różową lub czerwoną, a nogi jasnobrązowe lub szare z odcieniami różu lub fioletu.
Zasięg występowania
Chruściel derkaczowaty występuje w zachodniej Afryce, gdzie granica jego zasięgu zaczyna się w Senegambii i rozciąga się przez Nigerię, Kamerun oraz Sudan Południowy aż do Etiopii. W strefie okołorównikowej obecne są zarówno ptaki osiadłe, jak i wędrowne. W przypadku populacji wędrownych ich zasięg rozciąga się głównie na południe od równoleżnika 5°S.
Derkaczek preferuje tereny trawiaste i mokradła, a także pola uprawne. Zasięg jego występowania wynosi około 18,7 miliona km². Pomimo że gatunek ten spotykany jest na wielu terenach, nie występuje w obszarach pustynnych południowej Afryki.
Ekologia i zachowanie
Derkaczki preferują różnorodne tereny trawiaste, które mogą obejmować brzegi słodkowodnych mokradeł oraz sezonowo zalewane obszary. Ich dieta składa się głównie z owadów, dżdżownic oraz nasion traw. Ptaki te są aktywne głównie o świcie i zmierzchu, chociaż można je obserwować przez cały dzień.
Derkaczki są stosunkowo mało płochliwe i można je łatwo podejść na krótką odległość. Podczas żerowania często przebywają pojedynczo lub w parach, a ich terytoria zajmowane w okresie lęgowym mają powierzchnię około 2,6 ha na osobnika.
Lęgi
Derkaczki są głównie monogamiczne i terytorialne zarówno na zimowiskach, jak i podczas sezonu lęgowego. Gniazdo budowane przez pary ma formę płytkiej czarki z traw i umieszczane jest w płytkim zagłębieniu w ziemi. Samica składa od 3 do 9 jaj, które wysiadywane są przez obydwa ptaki z pary przez okres od 14 do 24 dni.
Pisklęta klują się asynchronicznie i opuszczają gniazdo niedługo po wykluciu się. Rodzice opiekują się nimi aż do momentu pełnego opierzenia po około 4-5 tygodniach życia.
Status i zagrożenia
Zgodnie z oceną IUCN chruściel derkaczowaty uznawany jest za gatunek najmniejszej troski (LC). Trend liczebności populacji tego ptaka jest stabilny dzięki braku poważnych zagrożeń dla jego życia i siedlisk.
Zakończenie
Chruściel derkaczowaty to fascynujący gatunek ptaka o interesującej biologii i ekologii. Jego zdolność przystosowania się do różnych środowisk oraz stabilna liczebność populacji sprawiają, że może być on obiektem badań ornitologicznych oraz ważnym elementem afrykańskich ekosystemów trawiastych. Ochrona siedlisk tego ptaka oraz monitorowanie jego populacji są kluczowe dla zapewnienia dalszego istnienia tego gatunku na Ziemi.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).